Ürün Standartları | İnfoloji

Ürün Standartları

Meyve – sebze gibi taze tüketilmesi gereken ve ortalama ömrü oldukça kısa olan gıda ürünlerin tedarik zincirleri boyunca dikkatli olunması gereken çok sayıda faktör vardır. Bu ürünlerin yetiştirildiği yerden sofralara gelene kadar uzun bir süreç geçmekte ve yapılan bazı hatalardan dolayı israf, yüksek fiyat ve kalitesiz ürün gibi olumsuz sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Hataların başında müstahsil (üretici), tüccar, komisyoncu, toptancı, taşımacı, perakendeci ve tüketicilerin yanlış tutum ve davranışları gelmektedir.

Üreticiyi korumada yetersiz kalan mevzuat, soğuk yapılmayan taşımalar, yetersiz hal koşulları, yeterince adil olmayan ticaret yapısı sistem içinde yer alan tüm paydaşlara görevler yüklemekte ve yeni sistemlerin kurulmasına gerekçe oluşturmaktadır. Bu belirtilen sorunların çözümünde ve zincir içindeki verimliliği artırıcı eylemlerin başında ürünlerin ambalajları ve lojistik süreçler içerisinde elleçleme, taşıma ve kısa süreli depolama sırasında kullanılan kaplar en önemli yeri almaktadır.

Zincirin sonunda bulunan tüketicilerin şikayetlerine bakıldığında büyük kısmının ambalajlanmayan yada hatalı ambalajlanan ürünlerden kaynaklandığı görülmektedir. Uygun tasarımlı bir ambalaj ürünü sarmalı, korumalı, tanıtmalı ve elleçleme ve taşıma operasyonlarını kolaylaştırmalı; böylece üreticiden tüketiciye kadar herkesi memnun etmelidir. Ambalajlar ürünün ağırlık, dayanıklılık, boyut, miktar, temin süresi vb. özelliklerine göre farklılık göstermelidir. Ürünü taşıma ve dağıtım sırasında oluşabilecek hem mekanik hasarlardan hem de kötü çevre koşullarından korumalıdır. Özellikle ihracat ürünlerinde mesafe ve süre uzadığından dolayı ambalajın istiflenebilirliği, neme karşı dayanıklılığı ve verimliliği artırma açısından ağırlığı daha ön plana çıkmaktadır. Bunların yanında ambalajın ürünü tanıtması, ürünün cinsi, menşei, markası, üreticisi, taşıyıcısı vb. hakkında bilgi vermesi gibi pazarlamaya dönük fonksiyonları da bulunmaktadır.

Mevcut literatür ve uygulamalara bakıldığında sıkça kullanılan ambalaj ve kap türleri: paletler, sandıklar, plastik kasalar, sepetler, mukavva kutular, kağıtlar vb. olarak sınıflanmaktadır. Ürünlerin doğru kap türü seçilerek ambalajlanması sayesinde ürünlerin muhafaza ömrünün uzatılması, uzun mesafelerde daha etkin ve hijyenik olarak nakledilmesi, müşteri şikayetlerinin azalması ve ülke ekonomisinin daha verimli kullanılması gibi olumlu sonuçlar üretecektir. Bu noktada ürün ve ambalaj standartlarının belirlenerek, hem ürünlerin hem de ambalajların sınıflandırılması; sonrasında da bu sınıflar arası eşleştirme yapılarak sürecin standart hale getirilmesi kritik önem taşımaktadır.

Dünya ve Türkiye’deki literatüre ve mevcut uygulamalara bakıldığında küresel çapta genel geçerlik gösteren bir standart bulunmamaktadır. Ülkelerin gıda ve standartlar üzerine çalışan kurumlarının ortaya koyduğu bazı standartlar ve coğrafya, iklim, ürün ve müşteri beklentilerini dikkate alan bazı çalışmaları mevcuttur. Ancak Türkiye’de de bu tarz çalışmalar ilgili bakanlık, enstitüler ve akademiler tarafından yapılsa da uygulamaya bakıldığında yeterli seviyede olumlu sonuç alınamamaktadır. İlgili paydaşların bir araya gelip ülke çapında ihtiyaçları ve sorunlu noktaları analiz ederek, rehber niteliğinde bir ürün ve ambalaj standartları dokümanı oluşturması stratejik bir faaliyet olarak karşımıza çıkmaktadır.